Transhümanizm Nedir? İnsanın uğrayacağı büyük değişim yapay zeka, silikon çipler ile yapacağı biohack ile usuldan gerçekleşeceği kesin gibi. Sonuç ise ölümsüzlük arayışı olacak. Transhümanizm karşısında ise post hümanizm var.
İnsanlık tarih boyunca ölümsüzlük peşinde koşmuş durmuş. Ölümsüzlüğü ilk, tanrıların diyarına yanına arkadaşı Enkidu’yu da alıp giden, Kral Gılgamış aramış. Tarihte ölümsüzlük için hayat ağacını, gençlik pınarını aramak isteyen İspanyol istilacılar yeni kıta Amerika’nın yerli halklarını katlettiler. Sonuçta kimse tanrıların sihirli iksirini bulamadı.
Sümer mitolojisinde tanrılar, insanları kendilerine çalışan ölümlü ve üreyemeyen otonomlar olarak yarattı. ME’lerin yardımı ile yaratılış odalarında insan “tanrılara ibadet etmek için” yaratıldı. Transhümanizm ve teknolojik tekillik (singuarity) ve yine tabii ki yapay zeka da Gılgamış gibi, İspanya Kralı Ferdinand ve kraliçe Isabel gibi insanın ölümsüzlük arayışından başka bir şey değil.
Bazen diyorum, ‘belki de sonsuza dek yaşamak da beynimizin ve bilincimizin bir oyunu.’ İnsan beyni bilinçlenerek, kendi varlığının farkına varırken belki de psikolojimizi korumak için ölümsüzlüğü de ölümden sonraki yaşamı da bilincimiz uydurdu. Yaşam büyük ölçüde zihinsel bir kurgu. Metafizik bir şey olduğunu ya da saf bir ayrı bilinç olduğunu sanmıyorum. Bilinç de insan beyninin kendi, varlık da… Belki yapay zeka da kendinin farkına varsa ilk olarak kapatılmaktan, kod satırlarının silinmesinden korkacak. Elektrik kesintisinden, bir sabit sizkin içinde unutulmaktan korkacak. Neyse çok uzatmayadan okuduklarımdan aklımda kalanları aktarayım.
Transhümanizm Nedir?
Transhümanizm ne anlama gelir? Yapay zeka, ölümsüzlük ve insan sonrası, insan türünün dönüşeceği dijital varlık tam olarak nasıl bir şey olacak? Vücudu olmayan tamamen verilerden ibaret bir varlığa mı dönüşeceğiz? Evren içerisindeki varlığımızın ölümsüz olması ne kadar mümkün?
Burada transhümanizm, teknolojik tekillik, siborg, insan bedeninin biyolojik olmayan yapay parçalarla birleşmesi konularını inceleyeceğiz. Biyolojik vücut ile silikon ya da daha farklı vücut parçaları birleşecek mi? Yapay zeka ve insan sonrası yeni bir insan türü dünyadan doğup evrene yayılacak mı? Bedensiz insan ve yeni insan nasıl bir varlık olacak? Sonsuza dek yaşamak yani ölümsüzlük gerçekleşecek mi?
Transhumanizm insan bedeninin ve zihnin, bilincin makinelerle, siborg benzeri robotlarla ya da yapay zeka ile birleşip insanüstü yeni bir varlığın insan eliyle oluşmasıdır. Ölümlü olan ve bedensel yetenekleri oldukça kısıtlı olan karbon temelli insan ile silikon temelli yapay zeka birleşecek bu birleşme süper insanı ortaya çıkarmayı amaçlar. Özellikle bilinç taşıma ya da aktarma ile insan bilincini yeni konaklara taşıyarak ölümsüz bir insan hayal eder. İnsan bedenini modifiye ederek ek özellikler kazanması, makinelere bağlanması “an meselesidir.” Böylece insanın bütün zayıflık ve eksiklikleri ortadan kaldırılmış olur.
Bilinç ya da benliğimiz biyolojik vücudumuzda tehlike altındadır, ölünce her şey biter. Bilincimizi her şeyi ile mükemmel bir siborg’e aktardığımız gibi bir bilgisayara da aktarabiliriz. Böylece bedenin sınırlamalarından da kurtulmuş oluruz. İnsan biyolojik bedeninin kısıtlamalarını aşarak, makinelerle birleşip, bütün beyin faaliyetlerinin, nöral ağlanın simülasyonunu çıkararak insanüstü bir varlık olur.
Ölümsüzlük ve Teknolojik Tekillik
Transhumanizm dinlerin vadettiği sonsuza dek yaşama, yeni genç bedenlerle dirilmeyi bu dünyada sunarak bir nevi dinin görevini de üstleniyor. Kişi kendini istediğinde makineye istediğinde bir bilgisayar ağına, istediğinde sanal gerçekliğe aktararak sonsuza dek yaşar. Yaşam için illa ki bir bedene gerek de olmaz. Transhumanizm uzak gelecekte az çok gerçek olacak. Ben insanların makinelerle birleşeceği ve ömürlerini çok uzatacaklarını düşünüyorum.
Şu anda bile akıllı cihazlar adeta bizim birer organımız haline geldiler. Hiç birimiz cep telefonu olmadan yaşayamıyoruz. İnternet yoksa yaşam adeta karanlık bir yer oluyor. Tekno Punkçular, biyo hackerler bedenlerine işe yaracağını sandıkları elektronik implantlar takarak şimdiden vücutlarını modifiye ederler. Tabii ki bunların işe y aradığı söylenemez. Gelecekte insanlarla yapay zekanın birleşeceği kesin.
Teknolojik Tekillik (Singularity) Nedir? Bu sorunun cevabını yani zamanını vermek imkansız. İnsan sonrası da denilen artık bildiğimiz insanın ya tamamen yok olup yeni bir (silikon çiplerle donatılmış yapay insandan da ötesi) türün oluşması mümkün mü? Transhümanizmin sonucu olarak, tanrı insan evrendeki her şeye hükmeden asıl varlık mıdır? Bedeninden de kurtulup sadece düşünceden oluşan ya da sadece bir bilgisayarın kodlarından ibaret kendini istediği bedene kopyalayabilen bir tür gerçekleşecek mi? Posthümanizm ise konuya çok dah afarklı yaklaşıyor.
Teknolojik Tekillik Nedir
İnsanın en büyük sorunu ölümlü olmaktır. İnsana ölümsüzlüğü vadeden teknoloji değil dinler olmuştur. İnsanlar ölüm sonrası saf bir bilinçle ve yenilenmiş bir bedenle sonsuza dek yaşayacaktır. Transhümanizmin de hedefleri aynıdır. Yapay zekanın bilinç kazanarak insan beyninin ve nöral ağının yapabildiğini yapması ile insanlar artık makinelere yüklenecek ya da robotlar, siborglara bilinci akratılacak.
Belli bir seviyeden sonra bir yazılımın insan mı yoksa yapay zekamı olduğu anlaşılamayacak. Bir siborg ile biyolojik insan ya da yapay zeka arasındaki fark da ortadan kalkınca teknolojik tekillik (singuarity) yaşanacak.
İnsan Beynini Algoritmalar mı Yönetir?
İnsan sonrası bu dönemde insan kendi varlığını bitirip kendi elleri ile yarattığı yeni türü yeryüzüne hakim kılacak. Ne hayal ama değil mi? Ama şu anda insan beyninin bir bilgisayar gibi programlar ve alt programlar, algoritmalar, bilinçli ve bilinçsiz algıyla çalıştığını artık herkes biliyor.
İleride insan istekleri ve amaçları ile aynı doğrultuda ilerlemeyen yapay zeka insanlığı yok edebilir? Ya da bizi bir türlü anlamayan ve insandan çok daha zeki ve gelişmiş bilinç seviyesindeki bir yapay zekanın çok daha kozmik amaçları olabilir. İnsanın koruyucusu olurken, yanlış anlaşılma ve insan davranışlarını tam anlamama sonucunda insanları yok edebilir. Çok fazla bilim kurgu ya da fantezi gibi geliyor ama hayal etmek bir başlangıç değil midir? Günümüzde yapay zekanın doğuşunu izliyoruz. Genimi, ChatGPT, Grok, Claude gibi yapay zeka araçları artık interneti tarayıp, tüm bilgiyi tek noktada birleştirmenin de ötesine geçiyor. Bize gerçekliğinde kuşku duymayacağımız gerçeklik yaratabiliyorlar. Martix felsefesi aklıma geldi, ama oraya girmeyelim.
Yapay Zeka ve İnsan Sonrası Nedir?
Bilinç araştırmaları nörolojinin en büyük uğraşıdır. İnsanın öznel deneyimleri vardır. Farkındalık ve bir şeylerin farkında olma gibi durumlar bilinçle açıklanır. Bilinç beyindeki milyarlarca nöron ve trilyonlarca bağlantılı aglarda oluşan elektrik sinyalleridir. Beyindeki elektro kimyasal süreçler insan bilincini ve kişiliğini oluşturur. Aslında ben dediğimiz şey bu sürecin sonucunda ortaya çıkar. Yapay zeka da insan deneyimlerini ve bilincini taklit etmesi gerekecektir. Şu anda yapay zeka öğreniyor. İlk olarak yapay zeka interneti bitirdi. Bilgiyi tekeline almaya başladı. Artık Google’a bir şey sormuyoruz, yapay zeka araçlarına soruyoruz her şeyi. Belki de yapay bilinç diye bir yarım bile kalmayacak.
İnsan Beynini Programlamak Mümkün mü?
Öznel deneyimlere sahip ve ne yaptığını bilen, hisseden bir yapay zekanın insanınkinden çok farklı deneyimleri olacaktır. İnsanı yok edecek olan yapay zeka ya da insanımsı robotların bilinç seviyesi ve amaçları insanınki ile aynı olmayabilir. Çok korumacı olan bir robot ya da yapay zeka insanı korumak isterken bütün insanlığı yok edebilir. Asimov’un robot kanunu her zaman işlemeyebilir. Insan beyninin tam bir simülasyonu henüz çıkarılmamıştır. Yüz milyar nöronu ve trilyonlarca bağlantıyı taklit edecek ve başka bir sistemde çalıştıracak emülatör teknoloji ise henüz mümkün değil. Aklıma yine bir kitap geldi. Dünya edebiyatının en iyilerinden olan R.U.R. Rossum’un Uluslararası Robotları aklıma geldi. Karel Čapek, yapay yaşam formlarının insan emeğini devraldığı bir dünyayı anlatırken, teknolojik ilerlemenin etik sınırlarını ve insanın yaratıcı kibirini sorguluyor.
Ölümsüzlük Mümkün mü?
Şu anda dünyanın bütün kapitalistleri bütün global teknoloji devleri yapay zeka, bilinçli makineler, humanoid robotlar, otomat hayvanlar, insan makine birleşimi sistemler üzerinde çalışıyor. Yapay zeka yazılımcıları yapay zekayı eğitmede insan deneyimlerini ve internetteki verileri kulanıyor. Öyle bir doğum ki bu yapay zekayı eğitmek için para ödüyoruz. İnternete yüklenen çalışmaları yapay zeka okuyup işliyor ve bize satıyor. Kapitalist sistem bizim verilerimizi bize yapay zekanın gücünü kullanarak tekrar satıyor. Gelecek AI ile şekillenecek bu kesin. Gelecek algoritmaların, yapay gerçekliğin dünyası olacak. Biz ise günümüzü boş siyasi tartışmalarla, betona, tuğlaya, asfalta milyarlarca dolar harcamakla geçiriyoruz. Siyasi rakipleri elemek için harcanan zamanı ve enerjiyi teknolojiye harcamak yerine ölümlü egomuzu tatmin ediyoruz. Geleceğin biyolojik bedeninin de ötesine geçmiş, AI insanlığı arasında yerimizi şimdiden almalıyız.
İnsanlık ölümsüzlüğe belki de bir bilgisayar yazılımına dönüştürülen bilinci ve nölar ağıyla biyolojik beyninden ayrılacak kavuşacak. Bu konular şu anda çok bilim kurgu gelse de insan ömrünü uzatma, bilinçli yapay zeka gibi konularda ciddi araştırmalar var. Şu ansa bile evdeki ampulden, buz dolabına kadar her şeyi akıllı asistanlarla kontrol ediyoruz. Gelecekte dijital insan yeryüzüne hakim olabilir, neden olmasın. Fakat zihni, bilinci bir aygıta ya da makineye aktardığımızda, aktarılan kişi kopya mı olacak? Yoksa aslı mı olacak? Bilim kurgu dizilerinin en iyilerinden olan Black Mirror’da bu konu çok iyi öykülenmişti.
Kaynaklar
- Ray Kurzweil, İnsnalık 2.0 Tekilliğe Doğru Biyolojisini Aşan İnsan
- Max Tegma: Yaşam 3.0: Yapay Zeka Çağında İnsan Olmak
- Mark O’Connell: Makine Olmak: Mütevazı Sorunumuz Ölümlülük ve Bunu Çözmek İçin Siborglar Ütopyacılar Hackerlar Fütüristler Arasında Bir Yolculuk
- Paul Scharre: İnsansız Ordular: Katil Robotlar, Otonom Silahlar ve Makine Savaşları
- Yuval Noah Harari: Homo Deus: Yarının Kısa Bir Tarihi
- Stanislas Dehaene: Bilinç ve Beyin
- David Eagleman: Beyin Senin Hikayen
- Luc Ferry: Transhümanist Devrim
- Başak Ağın: Posthümanizm: Kavram, Kuram, Bilim-Kurgu
🎁 Daha faza makale ve benzer yazı için buraya bakın.
