Kuyu ve Sarkaç öyküsünü Seçme Öyküler Edgar Allan Poe kitabından okudum. Orijinal adı The Pit and the Pendulum olan öykü ayrıca beyazperdeye de uyarlanmıştı. Psikolojik gerilim, gotik, gizem, korku gibi etiketlere sahip Poe öyküsü, hoşuma gitti. Özellikle yaşamda kalma teması keskin bıçaklar gibi birçok temayı modern sinemada gördük, bu harika. Öykünün İngilizce adındaki ahengi de çok sevdim, biliyorum bu biraz abartılı oldu.
Dedektif romanları türünün mucidi olan Poe, ayrıca çok usta bir öykü yazarıdır. Kısacık ve gelgitlerle dolu yaşamında Amerikan Edebiyatı için önemli yapıtlar vermiştir. Gerçekten de dünya kültür mirası için en temel kurguları bırakmak etkileyici.
Öyküyü heyecanla okudum. Filmine de aşağıda değineceğim. Burada her kitabı paylaşmak gibi bir niyetim yok. Amacım kesinlikle zihnimde yer eden yapıtlardan seçmeleri paylaşmak.
✅📚 Küratör önerim: Okumaya değer en iyi kitaplar
Kuyu ve Sarkaç Edgar Allan Poe Konusu Özeti
Öykünün kısa bir özetini, konusunu, ana temasını ve ne anlatmak istediğini yazalım. Çok kısa ve gerilim dolu başarılı bir öyküleme. Poe her zamanki gibi kalemini konuşturuyor.
Engizisyon çok ağır cezalar vermektedir. Öyküdeki adsız anlatıcı da cezaya çarptırılır. Karar sonrası kendini karanlık bir ortamda bulur. Ne kadar baygın olduğunu bilmeden bunun çarptırıldığı ceza olduğunu hatırlar. Rahipler hemen duvarların arkasındadırlar. Karanlıkta ayağa kalkar ve duvara dokunarak devam eder.
Engizisyonun en dehşet cezasından olan kuyu bu karanlığın ortasındadır. Mahkum bu karanlıkta kendini bu dipsiz kuyuya atacaktır. Fakat anlatıcı bu tuzağa düşmez. Bir yandan fareleri kovalarken diğer yandan kuyunun etrafında gezinirken bir kap içinde su bulur. Suyu içer içmez uyur. Uyandığında bağlanmıştır. Çok sıkı bir şekilde. Fareler her yerindedir. Onu kemirmeye çalışırken gözü yukarıda bir şeye ilişir.
Yukarıda her an vücuduna yaklaşan bir sarkaç ve ucunda devasa bir balta vardır. Bu devasa balta onu yavaş yavaş ikiye bölecektir. Hiç kıpırdamadan duracak ve farelerin iplikleri yemesini bekleyecektir. Etini kemiren fareleri kaçırmamak için acıya dayanır, sarkaç ta derisine değmeye ve kesmeye başlamıştır. İplerden kurtulur ve kendini sarkaçtan uzak bir noktaya atar. Fakat ortadaki kuyuya düşmek üzereyken bir mucize gerçekleşir.
Öykü oldukça basit olsa da anlatımda çok iyi bir psikolojik gerilim vardır. Dozunu her sayfada yükselten gerilim okuru etkilemeyi başaracaktır. Yayımlanan Poe öykü kitapları derleme şeklindedir. Her yayıncı kitap içeriğine farklı öyküleri ekliyor. En çok derlenen öyküleri: Amontillado Fıçısı, Sfenks, Morgue Sokağı Cinayetleri (ilk öykü) derlemelerdeki en çok okunan öykülerden.
Kitap Yorumum ve İncelemem
Gotik gerilim aslında günümüzün modern sinemasına da ilham olmuş gibi. Hani vücudu ikiye bölen keskin baltalar var ya bana nedense Testere filmini anımsattı. Engizisyon kendi gibi düşünmeyen birini adeta yok etmek istiyor. Burada aslında insanların birbirini nasıl öteki olarak görüp acımasızca ölüm terkettiğini de gördüm. Aslında günümüzde de sosyal medyada birbirimizi dipsiz kuyulara atıyoruz.
Öykü boyunca dehşet her anda. Günümüzde de gözünü bir anda boş bir odada açıp, acımasız bir macerada kendini bulma teması çok kullanılır. Küp filmi ilk aklıma gelenlerden. Orada da bir anda kendini boş bir odada duran insanlar vardır. Poe, adeta modern gerilim ve korku sineması için senaryoyu (1843 yılında) yazmış gibi. Aklıma ilk etapta bu kült filmler geldi. Biraz düşünsem biliyorum ki daha fazla örnek bulacağım.
Kısa ve çok iyi kurgulanmış bir öykü. Sonun aniden kesilmesi de yine modern edebiyatın tarzına benziyor. Sonu biz tamamlayacağız. Şimdi öykünün filmiyle ilgili bir şeyler yazacağım. Çok fazla söze gerek yok aslında. Kısacık öykü. Okuyun.
Kuyu ve Sarkaç Filmi (The Pit and the Pendulum 1991)
Kitap beyazperdeye de uyarlanmıştır. 1961 ve 1991 yapımı uyarlamalar öyküyü temel alarak bazı eklemelerle bu etkileyici öyküyü canlandırmıştır. Testere (Saw) filmine de ilham olduğu bilinen sarkaçtan kurtulma temasını filmi (Saw) izleyenler hatırlayacaktır. Bunu yukarıda da yazmıştım. Ama her zaman söylediğim gibi yine söylemem gerekirse: önce öyküyü okuyun. Filmler çoğu kez yazının ve kelimelerin bıraktığı etkiyi sağlayamıyor.
Filmi, öyküyü okuduktan sonra izleyebilirsiniz. Yazacaklarım bundan ibaret. Kısacık bir öykü için çok bile yazdım. Okuduğum, deneyimlediğim kaliteli öykülerden biriydi: Kuyu ve Sarkaç. 👉 Kitab buradan ulaşabilirsiniz.
