Hayat Bir Rüyadır benim çok sevdiğim bir kitap, harika bir oyun. İnsanın hırslarını anlamsız kavgalarını bir paranoya halinde, gerçekle sanrı arasında anlatıyor. Ölmeden okunacak kitaplardan biri olsa gerek. Pedro Calderón de la Barca bu tiyatro oyununda ilk sahneden son sahneye kadar bitmeyen bir coşkuyla okuru kitaba bağlıyor.
100 sayfalık başyapıtı bir oturuşta okudum diyebilirim. Özellikle “hayat bir rüyadır” ifadesi, adalet vurgusu ile sürekli olarak karşımıza çıktı. Calderon de la Barca soylu bir ailenin çocuğu olarak 1600-1691 yılları arasında İspanya’da yaşamış şair ve yazardır.
Biliyorum, yapay zeka çağındayız. Artık her şeyi yapay zekaya soruyoruz. Bilgi artık internet sitelerinden, ya da kişisel bloklardan alınmıyor. AI neredeyse bütün interneti taradı. Dolayısıyla benim bu yazmış olduğum yazılar ve bu sitede büyük ölçüde anlamsız. Fakat ben burada size bilgi vermek niyetinde değilim. Daha çok deneyimlerime yazacağım. Zaten bu yazıyı güncellediğim tarih itibari ile kişisel site işini de tamamen bıraktım. Pek çok gönderiyi sildim. Geriye kalanlardan biri de işte bu harika oyun.
Çünkü insanın bitmez tükenmez hırsı her zaman daha fazla güç için olmuştur. İnsan yaşama tek bir gerçeklik olarak ve sınırsızca at koşturacağı bir geniş ova olarak görüyor, yanlış yapıyor. Tüm yaşantımız, bütün gerçekliğimiz, ruh ya da bilinç dediğimiz o metafizik öz tamamen bir yanılsama. Bütün hırslarımız, inançlarımız, bitmek bilmeyen kavgalarımız, arzularımız, sevgilerimiz, aşklarımız, sonsuzluk özlemlerimiz tamamen beynimizde gerçekleşen süreçler. Sadece an var. Ve bu an içerisinde beynimizin elektro kimyasal süreçleri sonrasında ortaya çıkan varoluşumuz var, benliğimiz var, belleğimiz var, anılarımız var. Kısacası uğruna savaştığımız kavga verdiğimiz her şey aslında yok hükmünde.
İnsan yüzyıllardır değişmedi. Düşünün 1653 yılında yazılan bu oyun içerdiği tema ile teknoloji ve yapay zeka çağının insanını hâlâ ilgilendiriyor. İnsan kendini yüce bir amaç için varolduğuna inandırmış durumda. Oysa ne insan üstü bir amacımız var ne de metafizik bir benliğimiz, bilincimiz ruhumuz var. Biz sadece beynimizdeki nörolojik süreçlerin sonundaki örüntüleriz. Bütün hırslarımız ve kavgalarımızın ve hükmetme arzumuzda beynimizdeki kimyasal tepkimeler, onlar da gerçek değil. Biliyorum biraz materyalist düşünüyorum. Neyse şimdi oyuna dönelim. İnsanın güç ve saltanat için neler yapabileceğine bakalım.
✅ Küratör Önerim: Okunacak yeni bir kitap keşfedin
Hayat Bir Rüyadır Konusu, Özeti ve İncelemesi
Oyun üç günden oluşuyor. İlk olarak soylu hanımefendi Rosaura ve uşak Clarin bir amaç uğruna Polpnya’ya gelirken bir kale görerek içine giriyorlar. Kale aslında bir zindandır. Özel yapılmış ve içinde sadece bir mahkum bulunan bir kale. Tutsak Segismundo doğduğu günden beri oradadır. Ve neden orada hapsedşdiğini bilmez.
Aslında bir soylu olarak doğmuştur ve bir presntir. Kral Basilio onu yıldızlardan aldığı haber ile, doğarken il olarak annesinin canını aldığı için hapseder. Prensin başında da yaşlı saray hizmetkarı Clotaldo vardır. Prens artık gerçeklikten sıyrılıp hayatın bir rüya olduğunu sayıklar. Rüyadan uyanmanın zamanı gelmiştir.
Prens, tek vâris olarak tahta oturmanın ve suçluları cezalandırmanın yolunu arayacaktır. Aşk, güç, kader, tutku, cesaret, bağlılığa dair sorgulamları oyun karakterleri üzerinden okumak da çok zevkli ve etkileyici.
İlerleyen sayfalarda gerçekten de heyecan artıyor. Acaba Segismundo kaderin ve alın yazısının hükmünü kırabilecek midir? Oyundaki bazı ifadeler o kadar etkileyic ki okurken defalarca okumak gerekiyor. Yaşamı, alın yazısını, adaleti, aşkı, gücü, bağlılığı sorgulayan çok etkileyici ifadeler uzun süre aklınızdan çıkmayacak ve yapıtın paragrafları gözünüzün önünde ansızın beliriverecek buna emin olun.
Kısa Bir Alıntı
Özellikle makam, taht, güç için yapılan her türlü kötülüğü bu alıntıda bulmak olanaklı. 1635 yılından beri dünya yüzünde değişen bir şey yok. Aslında bu değişimi yakalayan ülkeler, toplumlar, insanlar insanca yaşamanın tadına varıyorlar.
2. gün 19. sahne, sayfa 71
Segismundo
Doğru söylüyor. Hoyrat davranışlardan
hükmetme güdüsünden ayrılmalıyız,
yeniden rüyalara dalsak;
yaşamın aslında rüya görmek olduğunu
bu anlaşılmaz rüyada
benim sınayarak öğrendiğime göre,
uyanana değin, kendisi gerçekte neyse
onun rüyasını gören insanoğlunun başla çaresi yok.
Kral, kral olduğunun rüyasını görür;
buyurur, yönetir, hükmeder.
Ödünç aldığı güç ve iktidarı,
er geç küllerle örter ecel!
Ölüm rüyasında uyanacak olduktan sonra,
hükmetmeye heveslenmenin anlamı ne?
Zengin, kendisine onca kaygı veren
zenginliğin rüyasını görür;
yoksul yoksulluğun.
Zulüm altında inileyen de rüya görür,
zulmeden de ve kişi gerçekte neyse,
onun rüyasını görür bilmeden.
Şİmdi burada zincire vurulu
olduğumun rüyasını görmüştüm az önce.
Hayat dediğin nedir?
Gelip geçici bir yanılsama,
bir gölge oyunu, bir düzmece;
en yüce sayılanın hiç değeri yok.
Çünkü bir rüyadır hayat
ve rüyada rüyadır sadece.
Kitap bilgileri
Bir kulede hapsedilen Prens Segismundo, bir gün özgürlüğü tadarken hayatın gerçek mi yoksa bir rüya mı olduğunu sorguluyor. Oyun, insanın gücü eline aldığında kim olacağını ve seçimlerini sorgulayan bir başyapıt. İlk yayın tarihi: 1635 olan yapıt günümüzde hala güncel bu bir insanlık trajedisi değil mi? Kitabı İş Bankası Kültür Yayınları‘ndan okudum. 105 sayfalık La vida es sueño hafta sonu okuyup bitireceğiniz bir kitap.
