Coherence – Paralel Evren (2013): Sonsuz Sayıda Belirsizlik

Coherence (2013) Paralel Evren, düşük bütçeli bir film. Ama paralel evrenler ve kuantum olasılıkları, kimlik çatışmaları üzerine en sevdiğim yapımlardan biri. Bilim kurgu filmi kategorisine girer mi derseniz? Kararsızım çünkü, çoklu evrene geçişte “kuyruklu yıldız” fenomeni kullanılıyor. bilimsel bir yöntem değil. 

Filmde alt metinleri okuyunca karşıma, öz kimlik, varoluş üzerine kurulu bir çoklu evrenler felsefesi çıktı. Filmin mikro tanımına gelirsem: Bir akşam yemeğinde bir araya gelen sekiz arkadaş, gökyüzünden geçen bir kuyruklu yıldızın ardından gerçekliğin parçalandığı, birbirine karışan paralel evrenlerle yüzleşiyor. Her seçim, her adım, farklı bir dünyanın kapısını aralıyor. Bulundukları ev ile birlikte 8 arkadaş yüzlerce olasılıkta aynı anda var olma savaşı veriyor. Artık herkes “paralel ikizine” karşı savaşa girmiştir.

👉 Küratör Önerilerim: İzlemeye değer film ve diziler

Coherence (2013) Film Konusu ve Özeti

Çoklu evrenler, kuantum fiziğinin en ilginç konularından biridir. Parelel evren konulu filmlerden biri de Coherence filmi… “Tıpkısının aynı” yaşamların bir birine karıştığı 6 milyon paralel evren içinde arkadaşlarınızı, evinizi, ailenizi ve evreninizi kaybetseydiniz ya da karıştırsaydınız ne yapardınız?

Film aslında kuantum fiziği ve Schrödinger’in belirsizlik ilkesi ile birlikte ortaya çıkan paralel evrenleri konu alıyor. Paralel evrenler hem fiziğim hem de evren bilimin en çok araştırdığı konulardan biri. Özellikle kuantum fiziğinde M Kuramı gibi kuramlar paralel evrenleri gerektiriyor.

Yani paralel evrenlerin bilimsel olarak tutarlılığı var. Her ne kadar tam olarak kanıtlanamadı ise de evrenin ve yaşamın sınırlarını ve gizlerini öğrenmek ve hayallerimizi sonsuzluğa yöneltmek ve elde edilen veriler insana büyük bir haz veriyor. Bu bahsettiğimiz konular artık popüler bilimin ve Youtube videolarının ortalıkta dolaşan konularından. Nereden İzlenir: Prime Video üzerinden izleyebilirsiniz.

Kısa bir tanım ve konu akışı

Film bir grup arkadaş (8 arkadaş) bir kutlama için kendi aralarında toplanırlar. Bu esnada kuyruklu yıldız geçmektedir ve elektrikler de kesilir. (paralele evrenlere geçişin bilimsel bir açıklaması yok, sadece kuyrukluyıldız fenomeni var) Pencereden baktıklarında karşıda tek bir evin ışığını yanıyor olarak görürler. Arkadaşı onları evden çıkmamaları konusunda uyarsa da evden çıkarlar. Evde garip olaylar olmaya başlar. Pencereye yazılan uyarılar arkadaşları daha da meraklandıracaktır. Ama yerlerinde duramazlar. Dışarı çıkarlar. Dışarıda ışığı yanan bir ev görürler.

Kısa zaman sonra o evin kendilerininkine benzediğini fark ederler ve içerisinde de kendileri vardır. Paralel evrenlere bağlantı kurmuşlardır. Milyarlarca hatta sonsuz sayıda paralel gerçeklik olabilir. Arkadaşlar tekrar evlerine döndüklerinde de sürprizlerle karşılaşacaklardır. 

Çünkü arkadaşlar kendi evrenlerindeki toplandıkları evlerin benzerlerine dağılmışlardır. Herkes farklı bir evrendedir. Bu sırada aralarında çalışmaları kavgaları yanlış anlaşılmalar da çıkacaktır.

Kimlik Çatışması

Paralele evrenlerdeki bağlantılar ve arkadaşların gerçekte hangi evrenden olduğunun bilinmemesi, arkadaşlar arasında paranoya, güvensizlik ve kimlik sorgulamasına yol açıyor. Artık hiç kimse gerçekten kimin “kendi evreninden” olduğunu bilemez. Özellikle Emily, diğer evrenlerdeki versiyonlarının hayatını kendi hayatına tercih etmeye başlar. Karakterler arasındaki dostluk bağları çözülecek, ihanet ve şiddet ortamı oluşacak. Film de bu andan itibaren ilginçleşiyor. Dostluklar bir anda paranoyaya dönüşüyor.

Sabah olunca, Emily, en sonunda farklı bir evrendeki “daha mutlu” Emily’nin yerine geçmeye karar verecek. Onu etkisiz hale getirip onun hayatına sızıyor. 

Coherence (2013) Film İncelemesi ve Yorum

Bundan sonra herkes kendi evrenini bulmaya, doğru eve gitmeye çalışır. Fakat işler karışır hangi arkadaş hangi evrenden gelmiştir? Çünkü dışarı çıktıklarında milyonlarca olasılık ve paralel evren vardır ve kendi evrenlerinde kalmak ya da doğru eve geldiklerini, doğru arkadaşı ve evi bulduklarını anlamak için çeşitli yollara başvururlar. 

Arkadaşlarını ne kadar tanıyorlardır? Ve aralarında büyük bir mücadele başlar. Arkadaşlar doğru evrene ve doğru eve geldiklerini ispatlamak zorundadır. Yalanlar, kavgalar ve büyük bir mücadele başlayacaktır.

Hume’un felsefesinde gerçeklik, zihnin algılarından bağımsız bir kesinliğe sahip değildir. Neden-sonuç ilişkisi de aslında deneyimden doğan bir alışkanlıktır, zorunluluk değil. “Coherence” tam da bu düşünceyi sinemaya taşır: bir olayın diğerini neden takip ettiğini varsayarız ama film boyunca bu varsayımın çöktüğünü görürüz. 

Olasılıklar birbirine karıştıkça, nedenselliğin sahte bir güvenlik duygusu olduğunu fark ederiz. Her sahne, Hume’un “biz yalnızca olayların ardışıklığını görürüz, nedenini değil” düşüncesini görsel biçimde yaşatıyor.

Filmin sonunda Emily’nin “doğru” evreni bulma çabası, Hume’un kimlik ve benlik üzerine kuşkuculuğunu yankılar: sabit bir “ben” yoktur, yalnızca süreksiz algılar dizisi vardır. Her Emily, bir diğerinin yerine geçebilir çünkü hepsi aynı anda mümkündür. Film, böylece nedenselliğin değil, olasılığın felsefesini anlatıyor. Filmdeki olaylarda da kesinlik yoktur; yalnızca deneyim, alışkanlık ve sonsuz sayıda belirsiz olasılık vardır.

Son olarak: Filmdeki bu felsefi çıkarımlar ve kimlik çatışmaları çok iyi. İnsanın hem kırılganlığı hem de uzay zamandaki varlığı hakkında çok iyi bir film. Özellikle, öz kimlik oluşumu, benlik ve belleğimizin bizi nasıl biz yaptığına dair de çıkarımlarda bulunmak olanaklı. İnsan belleği ve deneyimleri değiştikçe, izlenimler genişledikçe kimliği de kişiliği de değişiyor. İnsan sabit bir psikolojiye sahip varlık değil. Filmde her karakter korkularıyla ve olmak istemedikleri diğer “ikizleri” ile karşılaşınca şok geçirirler. Çatışma aslında ikizleriyle değil kendi öz kimlikleriyledir. Bu ayrıntılar çok iyi.

Filmi siteye eklemek ve not düşmek istedim. Yaşam izlediklerimiz, gördüklerimiz ile biçim alıyor. Zihin büyük bir tiyatro sahnesi gibi, anlam veren de bizim deneyimlerimiz, arzularımız. Belki de yaşam denilen bu simülasyon içinde, kurguladığımız yüzlerce alt gerçeklikte yaşıyoruz.