Christopher Nolan’ın yönettiği 2023 yapımı Oppenheimer filmi, ünlü teorik fizikçi Julius Robert Oppenheimer’ın hayatına odaklanan, biyografik bir bilim draması. Film, II. Dünya Savaşı döneminde atom bombası üretimini konu alan Manhattan Projesi’ni ve bunun ötesinde nükleer çağın psikolojik, politik ve felsefi sonuçlarını inceliyor. Kaynağı ise Kai Bird ve Martin Sherwin’in Pulitzer ödüllü biyografi kitabı “American Prometheus: The Triumph and Tragedy of J. Robert Oppenheimer”.
Bana göre en fazla 7.5 edecek bir yapım. Özellikle karşılıklı diyaloglar ve belgesel, biyografi anlatımı oldukça sıkıcı ve uzundu. Daha kısa ve özet geçilebilirdi. Zaten izleyiciler Oppenheimer’ın kim olduğunu bilip konudan az çok haberdar olmalı ki biyografi, belgesel yapımı filmi az çok anlasın değil mi?
Yukarıya bıraktığım düğmeye dokunarak film hakkında geniş bilgiye ulaşabilirsin. Burada konumuz bilim olacak. Kuantum mekaniği, her şeyin teorisi, birleşik kuram arayışından bahsedeceğim.
✅ Küratör önerim: İzlenmesi gereken filmler kataloğum
Oppenheimer Filminin Konusu ve Özeti
Christopher Nolan’dan Üç Saatlik Nükleer Psikoloji
Film, Amerikalı Yahudi kuantum fizikçisi J. Robert Oppenheimer’ın üniversite yıllarından itibaren bilimdeki yükselişini, kuantum fiziği, yıldızlar ve kara delikler üzerine yaptığı çalışmalarıyla başlıyor. Ancak esas ağırlık, onun Manhattan Projesi kapsamında yönettiği gizli tesiste, Nazi Almanyası ve Sovyetler’den önce atom bombasını geliştirme sürecine veriliyor.
Film doğrudan savaşın kendisini ya da atom bombasının Japonya’ya atılışını göstermiyor. Asıl odak noktası, Oppenheimer’ın zihninde ve vicdanında kopan fırtınalar. Bilimin, ahlaki bir canavara dönüşebileceğini fark edişi. Ayrıca bir komünist sempatizanı olduğu iddiasıyla ABD hükümeti tarafından nasıl sorguya çekildiği, güvenlik izninin iptal edilişi, mahkemeye varan süreç ve sistemin kendi kahramanını nasıl dışladığı da filmde geniş şekilde yer buluyor.
Filmi izlemeye başlamadan önce kuantum mekaniği nedir? gibi bir sorunun peşine düşmek gerekiyor. Çünkü Oppenheimer ve çağdaşlarının devrim yaptığı yer burası. Newton mekaniği, gezegen hareketlerinden roketlerin itki hesaplarına kadar büyük ölçekli evreni açıklar ama atom altı dünyada geçerliliği yoktur. İşte burada kuantum fiziğidevreye girer.
Kuantum teorisinin başlangıcı 1900 yılında Max Planck ile yapılır. Sonrasında Einstein, Niels Bohr, Schrödinger, Dirac, Heisenberg gibi fizikçiler bu alanı şekillendirir. Filmde adı geçmese de, İtalyan fizikçi Enrico Fermi’nin de atom bombasının yapımındaki rolü çok büyüktür.
Filminin Mesajı ve Anlatmak İstediği
Uzun bir film, evet. Belki bazı sahneler özetlenebilirdi, bazı sorgu diyalogları kısaltılabilirdi. Ama filmin en güçlü yönü, Christopher Nolan’ın klasik anlatım tarzı: Sahne tasarımları, ses tasarımı ve dramatik gerilim.
Atom bombası test sahnesinde, patlama sesi yerine, alev, toz ve nefes veriliyor. Sadece görsel değil, duygusal bir çöküş yaşatılıyor izleyiciye. Bu yöntem, filmde birkaç kez daha kullanılıyor. Oppenheimer’ın pişmanlığı ve içsel sorgulaması, “bir tanrının eline ölüm verilseydi ne olurdu” sorusunu hissettiriyor.
Başkan Truman ile olan meşhur sahne unutulmaz. “Ellerime kan bulaştı” diyen Oppenheimer’a, başkan “Hiroşima’daki insanlar bombayı kimin yaptığını değil, kimin attığını önemser” diyerek soğuk bir çıkış yapar. Ardından da “bu ağlayan bebeği bir daha buraya getirmeyin” der.
Film burada yalnızca bir bilim insanının hikâyesini değil, soğuk savaşın başlangıcını, komünist avı sürecini ve Amerika’nın kendi yarattığı dehaya nasıl sırt çevirdiğini de anlatır. Oppenheimer’ın yaşadığı aydınlanma, sadece bir bilimsel başarı değildir. O, sadece bir bomba yapmamıştır. Bilimin, insanlığın sınırını geçip geçmişi ve geleceği nasıl tehdit ettiğini fark etmiştir.
Oppenheimer Einstein’a Ne Söyledi?
Filmde Einstein’la birkaç kez kısa ama etkili sahneler görürüz. Gerçekte de Einstein, Manhattan Projesi’ni desteklememiştir. Oppenheimer ise sonunda onun ne kadar haklı olduğunu anlar. Buluşunun, insanlık için nasıl bir Pandora’nın Kutusu olduğunu fark eder.
Başkan Truman ve Oppenheimer Arasındaki Diyalogdan
J. Robert Oppenheimer: Mr. President. I believe there is blood on my hands.
Harry Truman: You think anyone in Hiroshima or Nagasaki gives a shit who built the bomb? You didn’t drop the bomb, I did. Hiroshima isn’t about you.
Harry Truman: [after Oppenheimer leaves] Don’t let that crybaby back in here.
Film izlenir mi? Eleştiri
Evet, film izlenir. Dramatik atmosfer ve bir dehşet silahının yapımı, pişmanlıklar, acımasızlıklar… Fakat Nolan artık klişeleri aşamıyor. Popüler bir film büyük bir yönetmen diye Nolan’ın dokunulmazlığı yoktur ya. Bize göre Oppenheimer eksik ve bir film, popüler kültürün baskısı ile abartılmış bir yapım. Örneğin filmde Fermi’den neredeyse hiç bahsedilmez.
Termodinamiğin babalarındandır kendisi. Film daha çok drama ve siyasi temaya yönelmiş. Dramatik tema evet güçlüydü am çok klişeydi. Bazı sahnelerde Yıldızlararası filmini izlediğinizi sanabilirsiniz. Aynı dramatik kalıplar kalıplar…
Kuantum Fiziği Nedir? ve İlk Atom Bombasını Kim Yaptı
Kuantum mekaniği 20. yüzyılın başında Max Planck ile birlikte başladı. Kuantum mekaniği, atomik boyuttaki parçaların hareketini inceler. Bizim dünyamız ile uyumlu olmayan bir yerdir. Her şey belirsizdir, elektronun ya da bir parçacığın aynı anda yerini ve hızını bulamazsınız. Bir elektron aynı anda hem sağa hem de sola döner, spin atar. Kuantum tünelleme, neredeyse sıfır kütleli parçacıklar ile bizim boyutumuzdan farklıdır.
Fakat biz ve gördüğümüz her şey işte bu tuhaf dünyanın ürünüdür. Yani atom altı dünyada, parçacıkların etkileşiminden biz oluşuruz ama bir fotonun ya da dalga boyunun bir kimyasal reaksiyonun bizim yaşamımızla ilgisi yoktur. Bizim aşklarımız, dünya hırsımız, açlığımız, tokluğumuz mikro ölçekte önemsidir o ölçekte sadece parçacıklar ve birbirleri ile etkileşimi vardır. Nükleer bir bomba patlayınca sadece atom çekirdeği parçalanıp, enerjisini saçar. Biz bütün bu parçacıkların yan ürünü gibi bir şeyiz.
Dedim ya Planck ile başlayan kuantum mekaniği devam eder. Her ne kadar 1900 yılında Lord Kelvin fiziğin artık her şeyi keşfettiğini söylese de öyle olmadı. Kelvin belki de başka bir şey söylemek istemişti kim bilir! Bizim ölçeğimizde Isaac Newton’ın hareket yasaları geçerlidir.
Onun mekaniği iyi iş görür. Yine termodinamik ve atom fiziği hakkında 19 ve 20. yüzyılda müthiş çalışmalar oldu. İşin ilginç tarafı hepsi ya Alman ya Avusturyalı ya İtalyan ya İngiliz ya Danimarkalı ya da Amerikalı. Avrupa bilimin merkezi iken 2. Dünya Savaşı’nda Amerika’ya taşındılar. Hitler ortalığı duman edene kadar ne de güzeldi!
Elektro manyetik alanlar, elektrik ve manyetizma, fotonlar ve dalgalar; sıcaklık ve radyoaktivite… Sonuç bilimi kuantum mekaniğine götürdü. Heinrich Rudolf Hertz, André-Marie Ampère, James Watt daha onlarcasını günlük yaşamda soy adları ile kullanıyoruz.
Hiç birinin farkında değiliz. Bizim soyadımızda hiç bir kısaltma yok. 20. yüzyıla müthiş bir giriş yapıldı. Einstein, Planck, Born, Bohr, Heisinberg, Pauli, Schrödinger, Fermi ve nicleri. Bunlar fizik tarafı bunun biyoloji, kimya, tıp yönü de var… Orada da bizden bir haber yok. Biz neredeyiz!
Elektron ve Foton konulu 1927 Solvay konferansındaki bilimcilere bakın. İşte şu anki fizik, termodinamik, kuantum fiziği, nükleer fizik bu zihinlerden çıktı. İnsan ilerleyecek, durmayacak. İnsanın nihai hedefi vücudunu yeniden düzenlemek, organlarını güçlendirmek, ölümsüzlüğe ulaşmak ve insan sonrasına erişmek. Yeni bir insan türüne evirilmek olacak. O tür ise artık vücudu olmayan saf bilinçten kozmik bir varlık olacak bu kesin.
Oppenheimer’a son defa dönecek olursak o buluşunun insanları öldüreceğini biliyordu. O atom bombasını sadece atomun çekirdeğinin parçalanması ve o çok büyük enerjinin salınımı olarak mı görmüştü?
Zaten atom parçacıklarının, uranyum izotopunun da etik kuralları yoktu ki! Nereden bilsinler makro boyutta birilerinin yaşadığını? Ama siyasetçilere göre savaş bitiren ve yüzbinlerce Amerikalı askeri yaşamda tutan da bu silahtı. İnsanlar ölecekti tabii ki (!) Oppenheimer’ın icadı ile günümüzün eli silahlı Taliban katillerini ayıran ince çizgi acaba neydi?
Film Bilgileri
Atom bombasının yaratılma süreci, bilimsel keşifler ve etik sorular üzerinden J. Robert Oppenheimer’ın hayatı ve hikâyesi.
- Yıl: 2023
- Süre: 180 dakika (3 saat)
- Tür: Biyografi, Dram, Tarih, Bilim
- Konu: Manhattan Projesi Atom Bombası, Nükleer Enerji
- Yönetmen: Christopher Nolan
- Kaynak: Kai Bird & Martin Sherwin’in kitabından uyarlanmıştır
- Ayrıntılar: IMDb
Oyuncular ve Karakterler
J. Robert Oppenheimer (Cillian Murphy): Filmin ana karakteri, Manhattan Projesi’nin lideri. Bilim, vicdan ve etik çatışmaları üzerinden anlatılıyor.
Kitty Oppenheimer (Emily Blunt): Oppenheimer’ın eşi; aile ve kişisel ilişkiler bağlamında duygusal derinlik sağlıyor.
Lewis Strauss (Robert Downey Jr.): Tarihsel figür, politik ve etik çatışmaları temsil eden karakter.
General Leslie Groves (Matt Damon): Manhattan Projesi’nin askeri lideri; bilim ve savaş arasındaki dengeyi vurguluyor.
Niels Bohr (Benny Safdie): Ünlü fizikçi; Oppenheimer ile fikir alışverişi ve bilimsel tartışmalar sunuyor.
