Yapıt 1956 yılında yazılan Alfred Bester romanıdır. Bilim kurgu klasiklerini okumayı seviyorum. Hem ilkleri okumak hem de geçmişin gelecek vizyonunu okumak bazen çok hayret verici oluyor. Hayal gücü, bizi biz yapıyor.
Alfred Bester’in Kaplan! Kaplan! romanı, hem bilimkurgu hem de psikolojik gerilim türünün sınırlarını zorlayan bir yapıt. Baş karakterin psikolojik gelişimi çok iyi. 25. yüzyılda geçen bu hikâye, insanoğlunun uzayda “jaunte” adı verilen zihinsel bir sıçrama tekniğiyle seyahat edebildiği bir gelecekte başlıyor. Ancak teknolojik ilerleme, insan doğasının karanlık yönlerini değiştirmez.
Romanın merkezinde, hayatta kalmak için savaşan ve intikam arzusuyla yanıp tutuşan Gully Foyle vardır. Uzayda terk edilmesinin ardından yaşadığı dönüşüm, onu bir “hiç kimse”den, tüm sistemlere başkaldıran bir güce dönüştürür. Bester, karakterin bu çarpıcı evrimini kullanarak adalet, kimlik ve insan olmanın anlamı üzerine derin sorular sorar. Şimdi romanın özet ve incelemesine geçelim. Sevdiğim bir roman nedeni de galiba insanın geleceği ve teknoloji konusunu işlemesi.
✅ Önerim: Okunacak yeni bir kitap keşfedin
Kaplan! Kaplan! Alfred Bester Kitap Konusu ve İncelemesi
Alfred Adler’in 1953 yılında yazdığı Yıkıma Giden Adam (The Demolished Man) romanında telepatlar dünyanın kontrolünü ele geçirmiştir. Kaplan! Kaplan! romanında da telepatlar önemli bir yer tutar. Gelecekte teknoloji her ne kadar gelişmiş olsa da insan eski çağlardaki gibidir. Siberpunk, gelişmiş teknoloji, uzayı kolonileştirmiş insanlık ve eski dünyadan daha karmaşık ve savaş dolu bir insanlık romanın karanlık havasını sağlıyor.
Romandaki bilim kurgu ögeleri, geleceğin teknolojisi kurgusu bazen çok kısıtlı ve 1950’li yıllardan bir farkı olmasa da roman başkişisinin sinir sisteminin elektronik devreler ile donatılması, kaplan maskesi okurun hoşuna gidecek. Jauntlamak tam olarak nasıl yapılıyor bu belli olmasa da ileri beyin görüntüleme, zihin okuma ve Güneş Sistemi’nde koloni günümüzde de konuştuğumuz ve hayalini kurduğumuz gelecek vizyonlarımızdan.
Yine karakter gelişimi de harika. İlk başta yalnız ve işe yaramaz bir adam olan Gully Foyle’un içinden bir canavar pardon bir kaplan çıkıyor. Bir anda intikamcı birine dönüşüyor. Ama sürekli yanılıyor ve hırsı için her şeyi mahvediyor. Bu da teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin bi,z insanların ne kadar yıkıcı, hırslı ve kişisel çıkarları için her şeyi yapacak güçte olduğunu gösteriyor. Umarız gelecek bu biçimde bir distopya olmaz.
Tabii kl silah konusu var. İnsanın silaha ve hükmetmeye olan düşkünlüğünü simgeliyor. Silah güç demek olduğundan güç uğruna insanlar gözden çıkarılabiliyor. Uzaya açılmış, ışınlama (Teleport) teknolojisine sahip, biyolojik vücuduna silikon temelli çipleri yerleştiren gelişmiş insanın zihni hala eskilerin savaş ve yıkımından vazgeçmiyor. Demek ki en önemli şey zhinsel değişimdir. Romanı okurken ben bu sonuca da vardım. Biz değişmedikçe teknoloji gelişse ne olacak ki!
Foyle’un kendini bulduğu yer, intikamın ötesinde bir yer olur. Artık o, sadece bir adam değil; değişimin kıvılcımıdır. Fakat aklımıza hep aynı düşünceler gelir: Gelecekte insan dünyayı bitirdiği gibi, uzayda hem madencilik hem de kolonicilik yaparak kötülüğünü galaksiye yayıyor. Bu tema neredeyse bütün bilim kurgu romanlarında karşılaşacağımız bir temadır. Yine düşünmeden edemiyorum biz gerçekten de kötü bir tür müyüz? Dünyanın güzelliklerini dönüştürmeyi teknoloji olarak mı görüyoruz? Bu soruları da düşünebiliriz.
Kaplan! Kaplan! Özeti
Gully Foyle uzayda Göçebe adlı gemide en alt sınıf işçilerden biridir. Asla işe yaramayan insan grubundandır. Bu sırada Göçebe uzayda saldırıya uğrar. Paramparça olan uzay gemisinde sadece Foyle, sağ olarak kurtulur ve uzayda aylardır, enkaz yığını içindeki uzay gemisinde sıkışıp kalır.
Vargo adında bir gemi ansızın Göçebe’nin yanına gelir ve artık yiyeceği ve havası tükenmek üzere olan Gully Foyle’u da kurtarmaları an meselesidir. Ama Vorga Foyle’u kurtarmadan geri döner. Büyük bir hayal kırıklığı yaşayan Gully intikam almak için Göçebe’yi yeniden çalıştırır uzayda yol alırken tekrar tutsak alınır. Göçebe asteroit üzerinde yaşayan korsan bir millete denk gelir. Buradan da en az 50 yıllık bir dünyaya ait mekik çalarak dünyaya inmeyi başarır.
Gully gibi kapasitesi kısıtlı oldukça kaba zihinsel olarak en dipteki bir adam bütün bunları başarabilmiştir. Mekikte yüzü paramparça olmuş dünyada hükümet tarafından tutsak alınmış ve yüzüne kaplan dövmesi işlenmiştir. O artık sadece düşünceleri ve tavırları ile değil görünümü ile de bir canavardır.
Dünyada insanlar jauntlama adını verdikleri bir sistemle yüksek hızlarda hareket edebildikleri bir ışınlama teknolojisi kullanırlar. Gulliver Foyle bu teknoloji ile Vorga gemisinin yapıldığı şirkete ve yönetici Presteing’e suikast düzenler. Amacı hem gemiyi hem de kendini kurtarmayan gemi kaptanını yok etmektir.
Bu suikast sonucunda devlet tarafından göz altına alınır. Merkezi Haber Alma servisi onu gözetim altında tutar. Saul Dagenham adındaki yüksek rütbeli ajan, ve avukat Sheffield, Göçebe’de PyrE adında bir gizli madde bulunduğu için Gulliver Foyle’u sorguya çeker. Bu madde nükleer bomba gibi bir etkiye sahiptir. Fakat Göçebe’nin yerine sadece bu yüzsüz ve kapasitesi düşük adam bilmektedir. Foyle’dan gerekli yanıt alınamayınca en kötü psikoloji hapishanelerinden birine gönderilir.
Gouffre Merter yer altında kilometrelerce uzanan tamamen karanlık bir yerdir. Burada mahkumlar karanlıkta hiç bir koordinat alamadığı ve tamamen kör olduklarından jauntlayamazlar. Gulliver Foyle, kaçılması imkansız bu yerden Jisbella McQueen adındaki kadınla kaçarlar. Dagenham, Göçebede ayrıca 20 milyon kredilik maden olduğunu söyler. Foyle öncelikle altının peşinde düşer gemideki 10 kilo PyrE’den haberi bile yoktur.
Hapisten Kaçış ve İntikam
Romanın hepsini özetlemek ve sürprizi kaçırmak istemeyeceğimizden özete ayrıntı vermeden devam edip bir yerden sonra özeti bıkarakacağız. Özeti zaten her yede bulursunuz benim amacım size romanın ruhunu göstermek.
Dr. Harley Baker kliniği yasadışı işlerin yeridir. Burada Sam Quatt adındaki doktor yüz ameliyatı yapar ve vücuduna elektronik ekipman yerleştirilir. Çok kızıp kendinden geçip, öfkelenince tekrar kaplan maskesi belirse de kendine hakim olmayı öğrenir ve sinirlerindeki elektronik teknolojisi ile o artık yenilmezdir.
Hapisten kaçıp, Liz ile uzaya kaçan oradan da Göçebeye gerekerek ganimete konan Foyle, daha önce kendini sorguya çeken tek yönlü telepat Robin Wednesbury ile intikam için yola çıkar. Artık adı Ceresli Fourmyle olarak bilinir.
Maceralarının ve güneş sistemini taramasının sonucu hedefinin Vorga kaptanı Lindsey Joyce olduğunu öğrenir. Skoptsy Kolonisi Mars’ta yaşayan duygusuz ve empatiden yoksun bir tarikattır. Bu adama acı vermek imkansızdır. Bu arada bütün güneş sistemi Foyle’ü aramaktadır. Bu sırada bütün aramaları ve gezegenden gezegene olan uçuşları sonuç verir. Vorga kaptanını ele geçiren Foyle asıl hedefinin kim olduğunu öğrenecek ve PyrE’den haberi olacaktır.
Bundan sonra ne olacaktır? Vorga’nın gerçek sahibi ve emri veren kimdir? Bu yeni silahın farkına varan Foyle nasıl bir intikam planlamaktadır? Diyerek bırakacağım. Spoiler vermek olmaz. Roman insanın uzaya, evrene hakim olma paranoyasını güzel anlatıyor. Teknoloji gelişse de yaşam şartları en düşük seviyede 15. yüzyıl standartındaysa insan gelişmiş sayılmaz. Sberpunk temasını da romanda bulacaksınız.
Kaplan! Kaplan! Kitap Bilgileri
Kaplan! Kaplan! (Tiger! Tiger!) Alfred Bester tarafından 1957’da yayımlanan bir bilim kurgu romanı. Roman, bireysel hırs, teknoloji ve insan doğasının karanlık yönlerini çok iyi ele alıyor. Bilim kurgu, siberpunk, uzay, gelecekte insan kategorisindeki roman, The Stars My Destination (Yıldızlar İstikametim) orijinal adıyla yayımlanmış. Kitap, orijinal adıyla Galaxy dergisinde yayımlanır 1957 yılında kitap basısı yapılır. Böyle bir de yayım basım macerası var. Ben İthaki Yayınları‘ndan okudum. 304 sayfa yağ gibi akıyor.
Roman Karakterleri: çok fazla bir detaya gerek yok. Amacım beğendiğim bir kitabı paylaşmak. Dagenham: Işınlanma (jaunting) çağının getirdiği yeni insan tipinin sembolü olan güçlü bir figür. Foyle’un içsel çatışmasının zıt kutbudur. Gully Foyle: Romandaki ana karakter. Uzayda terk edildikten sonra hayatta kalmayı başarır ve kendisini ölüme bırakan insanlardan intikam almaya ant içer. Karanlık, öfkeli ama aynı zamanda evrilen bir anti-kahramandır.
