Demir Ökçe Jack London’nın okuduğum en son kitabı. Nedense en sona bırakmıştım. Kitapla ilgili bir şeyler yazmak istedim. Öyle sosyoloji profesörü edasında bilmiş bilmiş atarlı bir biçimde değil dah açok sıradan bir okurun izlenimleri var burada, sıcak içten gerçek deneyimlerim.
Ernest Everhard‘ın para babaları, “oligarklar” ve sınıf mücadelesini anlatan roman her zamanki gibi Jack London klasiği. Kapitalizm eleştirisi, eşitsizlik, üretin için insanı köleleştiren fabrikalara kadar geniş bir konu. Kitabı en sona bırakmam iyi oldu neden derseniz sanki şimdiye kadar okuduğum London kitaplarının bir özeti hepsini toparlayan bir metin gibiydi. Daha önce: Martin Eden, Deniz Kurdu, Kızıl Veba, Adem’den Önce, Beyaz Diş, Vahşetin Çağrısı, Ateş Yakmak, Bir Kuzey Macerası ile birlikte 9 kitabını okudum.
✅ Küratör Önerim:
Demir Ökçe Jack London Kitap Özeti Konusu
Çok kısa sadece genel hatları ile bir özet olacak. Daha fazlası romanın sürprizini bozar.
Ernest Everhard adındaki işçi sınıfından bir genç, “oligarkların” arasından bir kızla evlenir. Feodalizme karşı karısı ile mücadele verir. Sosyalist hareketin çok sıkı bir savunucusu olan Ernest, kayınbabası ve karısıyla zorlu bir yaşamda kandilerini bulurlar. Daha önce fizik profesörü olan kayınbabası, “para babası” oligarşinin başındakiler tarafından perişan edilir.
Mal varlıkları, evi elinden alınır. Ernes yılmadan işçi hakları için, ezilenler için savaşır. Demir Ökçe insafsızca işçi sınıfını ezmektedir. Karısı ile kenar bir mahallede yaşamaya başlarken diğer yandan da mücadelesini sürdürür.
Ernest, orta sınıf origarklarla, din adamları ile hararetli tartışmalar yapar. Roman boyunca orta sınıf kapitalistlerden, üst sınıf kapitalistlere kadar oligarşi-işçi sınıfının mücadelesi vardır. Ernest, bir devrim beklemektedir. Dünyaya adaleti getirecek, sınıf ayrımına son verecek bir devrim için mücadeler verir. Kurdukları gizli örgütlerle, ayaklanmalar, suikastler düzenlerler. Oligarşinin tutumu serttir. Asla taviz vermezler. İşci sınıfını ezmeye, insanları ücretli köleler olarak kullanmaya devam ederler.
Üstteki yoğun paragraf kitabın konsunu da özetler biçimde oldu. Her zamanki gibi sınıf mücadelesi romanın konusu. Baktığımızda London kitaplarında hep mücadele var. Vahşi doğayla, insanın kendi iç dünyası ya da insan doğasıyla olan karşılaşmalar, sınıf mücadeleleri ile insanın kültürel ve toplumsal, sınıfsal, psikolojik savaşını çok çoğun anlatıyor. Bu nedenle kendinizi bir distopyada, karanlığın içinde bocalarken buluyorsunuz. Fakat dünyayı bu biçime sokan da biziz. Şimdi minik bir inceleme ve yorum var.
Demir Ökçe İncelemesi ve Yorumu
Demir Ökçe, okuruna ne verecek. Ya da ben okuyunca banede nasıl bir etkisi oldu? Önemli olan izlenimlerimiz bu nedenle zihnimizdeki izlerden devam etmeliyiz. Ben de öyle yapacağım.
İnsanların köleler gibi çalıştırıldığı distopik dünyada geçen roman aslında kurgu olsa da bizim gerçekliğimizin, kurduğumuz yaşamın tıpatıp aynısını temsil ediyor. Romandaki karakterler her ne kadar hayali olsa da kapitalizmin acımasızlığı gerçektir. Bunu reddecek kimse olmaz diye düşünüyorum. Az önce de söylediğim gibi kitabı okurken kendimi müthiş bir distopya içinde bulduğumu söyleyebilirim.
Yaşamımızı söyle bir gözlemleyince romanın yazıldığı 1908 yılından günümüze değişen bir şey yok. Hepimiz Ernest Everhard’ı hissediyoruz ama onun gibi mücadeleci değiliz. Biz kabulleniciyiz. Kabullenir ve boyun eğeriz. Ernest Everhard’ın elinden her şey lındı o mücadele etti. Sonucunda kazanan ve kaybeden olarak değil de bir mücadelenin fosforlu izi, yol gösterici olarak bakmak gerekiyor.
Ernest’ın din adamları ile, ekonomistlerle, siyasetçilerle tartışmaları aslında dünya insanın temel sorunlarını oluşturuyor. Şu anda da insanlar köleler gibi çalışmıyor mu? Din, bazı kelli felli profesörlerce bile toplumun yönetilmesi, insanın kendine yalancıktan d olsa bir dayanak psikolojik yaşa gücü için gerekli olduğu bakımından gerekli olduğu savunulmuyor mu?
Siyasetçiler için önemli olan güç, oligark için de kendini tatmin edecek kadar çok para değil mi? Elon, eğlence için Twitter’ı satın alır adını “X” yapar. Sonra karanlık düşünceleri olan bir siyasetçiyi desteklemek için algoritmalarla oynar, yapay zekayı propaganda aracı yapar. Bu de bize nur topu gibi 21. yüzyılın “Demir Ökçe”sini verir. Modern köleler olarak iPhone’larımıza tapınmaya devam ederiz. Oysa çalıştığımı kazandığımı ziki kuruşu da elimizden bu şekilde alırlar. Köleliğimizi kutlamak için bir kafeye gider adını bile söyleyemediğimiz kahvelerden içeriz. En azından Ernest Everhard da mücadele ruhu vardı. Günümüz insanı onu da yitirdi.
Dünyada her şey daha fazla güç için değil mi? Ticaret ve üretim için her şeyi yapan ükleler ve şirketler yok mu? Kitabın anlatımı bazen bir makale yazısı gibi ilerlese de anlatılanlar çok etkileyici olduğundan kitaptaki akıcılık mükemmel diyebilirim. Tekrar edecek olursam makale gibi anlatım sizi okurken sıkabilir “ne anlatıyor bu adam” diyebilirsiniz. Darwin’in Evrim Kuramı’ndan çok etkilenen London burada da evrimin kurallarını ekonomiye güzel uyguluyor. Biyolojik evrim ve ekonomi ilişkisi ayrı bir konu romandaki en dikkat edilecek noktalardan biri bence burası. Büyük bir entelektüel bilgi var romanda. Ama biraz ağır da olduğunu söylemeliyim. Evrimsel ekonomi konusunu ayrıca araştırabilirsiniz. 👉 Buraya en temizinden bir bağlantı bıraktım.
Kısacası romanı okurken sizi bir distopya içine hapsedecek anlatımlar kitapta mevcut. Şu anki içinde yaşadığımız dünya ve gerçekliğimizin de zaten bir distopta olduğunu hatırlamalıyız. Son olarak roman dediğim saf fantezi ve hayal ürünü kurgudan çok içinde gerçeklik ve felsefe de barındırmalı, London bunu başaran bir klasik yazar.
Demir Ökçe Kitap Bilgileri
Kitap, 20. yüzyılın başında kapitalist bir diktatörlük altında ezilen işçi sınıfının mücadelesini ve sosyalist bir devrim arayışını Ernest Everhard ekseninde anlatıyor. Orijinal adı The Iron Heel olan klasik 1908 yılında yayınlanıyor. Kitap kaç sayfa derseniz benim okuduğum İş Bankası Kültür Yayınları çevirisi 336 sayfa. Nereden okunur derseniz de buraya bir bakın derim. Kitaba odaklanarak ve telefonunuzu bir köşeye koyarak 8 saatte bitirirsiniz. Distopya, siyasi kurgu, sosyal eleştiri adına size çok iyi bir anlatım sunacağından emin olabilirsiniz.
Karakterler ve Açıklamaları
Roman karakteri, Ernest Everhard, ideallerine sıkı sıkıya bağlı bir liderdir; sert ve karizmatik, ancak insanlara ilham verecek kadar empati sahibidir. Julia, Everhard’ın sevgilisi ve yoldaşı olarak hem duygusal bir destek hem de stratejik bir ortak olur. Diktatörlük ve sermaye sahipleri, bu ikilinin mücadelesini zorlaştırırken, aralarındaki bağ da çelişkiye düşer.
- Ernest Everhard → Sosyalist idealleri savunan karizmatik ve lider ruhlu bir aktivist. Baskı altında cesur ve kararlı, aynı zamanda insanlara ilham veren bir figür.
- Julia → Everhard’ın sevgilisi ve mücadele arkadaşı. Duygusal destek sağlar ve stratejik olarak hareketlerde Everhard’a yardımcı olur.
- Diktatörlük ve Sermaye Sahipleri → Baskıcı güçler, işçi sınıfının devrim arayışına karşı acımasız ve manipülatif bir rol oynarlar. Tek tek karakter değil de bir temsildir.
- İşçi Sınıfı → Everhard ve Julia’nın mücadelesine katılan farklı karakterler; idealler ve kişisel yaşamları arasında çatışmalar yaşarlar. İşçi sınıfı da teker teker birey değil de bir bütün olarak ele alınıyor.
Jack London, 1876 yılında San Francisco’da doğdu. Üvey babasıın yanında fakirlik içinde yaşarken altın arama çalışmalarına katıldı. Hep gezdi. Belki de bu gezgin yönünü macera romanlarında görüyoruz. Bütün romanlarında Darwin, Marx, Nietzche’nin izlerini görüyoruz.
Tabii ki sosyalist düşüncenin sıkı savunucularındandır. Beyaz Diş, Vahşetin Çağrısı vahşi yaşamı kızak köpeklerinin gözünden anlatan benim belki de çoğumuzun ilk okuduğu kitaplarından. Deniz Kurdu’nda da Kaptan Larsen adeta “kurt” gibidir. Yaşama savaşını denizlerde verir. Deniz Kurdu beni için çeken bir kitaptı. Özellikle psikolojik derinliği, kilit çatışmaları harikaydı. London, Kitaplarında hep doğaya karşı verilen zayıf ve güçlünün savaşı var. Kesinlikle entelektüel bilgi birikimi için belki de dah fazlası için London kitaplarını okumalısınız.
