list

Dark vb. Dizi/Filmlerdeki Beyin Yakan Bilgi Paradoksu

Dark vb. Dizi/Filmlerdeki Beyin Yakan Bilgi Paradoksu



Nedensellik modern fiziğin, felsefenin, bilim-kurgunun hakkında en fazla konuşulan konularından biri olmuştur. Neden, daima sonuçtan önce gelir. Bu tersine çevrilebilir mi? Ya da sebep sonuç ilişkisi bir yanılsama mıdır? Bu sırayı belirleyen nedir? Sonuç sebepten önce gelebilir mi? Bu soruların kesin bir cevabı olmasa da tatmin edici cevaplar bulmak mümkün. Zamanı geçmiş, şimdi, gelecek olarak sıralarız bu sıralama kesindir ve değişmez. A sebep ile B her zaman nededir ve sonra gelir. Büyük felsefeciler Kant ve Hume da mantıksal düşünme sisteminde olay zincirini böyle tarif eder sebep (A) her zaman (B) nedenden önce gelmek zorundadır.

Karşılıklı Nedensellik

“A, B’nin nedeni ve B de C’nin nedeni ise bu durumda a, C’nin de nedeni olur. Ama eğer A ve B karşılıklı nedensel ise A, B’nin nedenidir önermesi B, A’nın nedenidir önermesi ile birleşir. B, B’nin nedeni olur.”* Karşılıklı kendi kendine nedensellik ortaya çıkar. Karşılıklı nedensellik yani birbirinin aynı anda sebebi olmak için yumuşak bir yastık üzerinde duran topun oluşturduğu çukuru verebiliriz.  Top, bire çukurda durduğu için mi hareketsizdir yoksa top hareketsiz durduğu için mi yastıkta çukur oluşur.

Dark - Netflix
Zamanda yolculuk tartışmalarında nedensellik ve döngü içindeki sebep sonuç ilişkisinin kırılması, hiçbir yerde olmayan bilgi,  ya da bilgi paradoksu (yazar paradoksu) en meşhurlarındandır. Ortada hiçbir zamana ve hiçbir kimseye ait olmayan bir bilgi vardır. Dark dizisinde de zamanda yolculuk kitabının hangi zamana ve kime ait olduğu belli değildir. Neden sonuç ilişkisi birbirine girmiştir. Time Crimes (Suç Zamanı) adlı filmde de neden-sonuç ilişkisi yerle bir olmuştur. Acaba hangi olay hangisinin nedenidir. İlk neden neydi? Evet, bu soruyu bilgi paradoksunda bulmak çok zor. Belki de hiçbir şeyin nedeni ya da sonu yoktur bizim psikolojik zaman algımızın sonucunda zaman ilerliyor ve sebep sonuç ilişkisi çıkıyor.

Bilginin Kaynağı

30 Temmuz 2030 yılında üzerimde adı yazılı olan kitabı zamanda geçmişe yani 7 yıl önceye 30 Temmuz 2023 yılına gönderiyorum. 2023 yılında birden masamda bu kitabı görüyorum, üzerinde adım var. Ama bu kitap 2023 yılında yazılmadı. 7 yıl sonra 2030 yılında bu kitabı zamanda geriye kendime gönderiyorum ve ünlü bir yazar olmamım bu kitaba bağlı olduğunu yazıyorum.  Döngü tamamlandığında bu kitap ne 2030 yılına geçmişten gelmiş oluyor; yine kitap 2023 yılında da gelecekten gelmiş oluyor. Buradaki sorun şu: bu kitap ne zaman yazıldı? Kim yazdı?

Nedensel Dögü

Ya da aynı şekilde 30 Temmuz 2023 yılında masamda "İddaa" tahminlerini içeren bir not buluyorum ve oynayıp büyük ikramiyeyi kazanıyorum. Bu not bana 2030 yılından geliyor olsun. 2030 tarihine bu bilgi geçmişten geliyor fakat 2023 tarihine de aynı bilgi gelecekten geliyor. Bu bilgi nereden çıkmıştır? Nereye, hangi zaman ve kime aittir?


Farklı Zaman Eksenleri

Burada farklı zaman eksenleri ve paralel gerçeklikler giriyor. Acaba bu gizemli bilgi farklı bir zaman ekseninden mi geldi? Paralel evrenlerden birine ait olan bilgiye mi sahip olduk? Nedensel döngülerin kaynağı şimdilik bir gizem olarak duruyor. İleride bu gizem belki de çözülecek ya da ortada çözülecek bir şey yok… Nedensel döngüler çok boyutlu zaman düzleminden gelen bilgiler ya da bizim kavrayışımızı, psikolojik ve fiziksel süreçleri aşan bir yapıda olabilir.





Yorum Gönder

G mail hesabın ile yorum yazabilirsin. Ya da "Anonim" seçeneği ile hayalet olarak... İstediğini seç! 😎

Whatsapp Buton Sadece Mobilde Çalışır

Kelimeni yaz ve ENTER tuşunu kullanarak ara