Zaman Nedir, Neden Geçer, Psikolojide, Felsefede Zaman

Kum Saati     
Zaman nedir? Neden Geçer? Yaşlanınca zaman neden hızlı akar? Psikolojik ve zihinsel bir yanılsama mıdır zaman? Zamanın gizemini çözmek aslında çok kolay bir şey değil. Binlerce yıldır filozoflar zaman nedir ve nasıl ilerler; zaman gerçek mi yoksa sadece bir hayal mi? Gibi soruların cevabını aramışlar.

Özel görelilik kuramı ile Einstein zamanın mutlak ve evrensel olmadığını kanıtladı. Zaman esnekti… Harekete, gözleme, kütle çekimine ve hatta duygularımıza göre değişiyordu. Zaman algımızı etkileyen durumlar vardı. Zaman bu durumlara göre uzayıp kısalıyordu.

Ama bizim konumuz zamanın psikolojik bir süreç olup olmadığı konusu. Psikolog William Jemes zamanın psikolojik bir süreç olduğunu savunmuştur. Aslında bütün olaylar aynı anda vardır, gözlemci olayları geçmiş şimdi gelecek şeklinde sıraya koyar ve o şekilde algılar.


William James   

Dekart’a göre zaman anlık şimdiler dizisidir. En büyük sorulardan biri de zaman biz onu ölçtüğümüz için mi hareket ediyor sorusudur. Geçmiş ve gelecek tek bir anda deneyimlenebilir mi?  Olaylar zinciri acaba sadece zihnimizde mi zamanlıdır. Freud, bilinçaltında zamansızlık olduğunu savunmuştur. Örneğin rüyaların zamansız olabileceği düşünülmüştür. Uyanınca dakikalarca hatta saatlere sığdıramadığımız rüyalar bir-iki saniye sürer. Acaba rüyaları zamansız bir evrende mi görüyoruz? Rüyalar, bir anda olayları algılayıp, olaylar zincirini kırmakla mı oluşuyor?

Sadece an vardır ya da anı yaşa gibi sözler aslında basit ve popüler sloganlar değildir. Çünkü zaman sadece anda yaşanır. Andan başka bir şey yoktur. Geçmiş ve gelecek aslında yaşadığımız andan ibarettir. İnsanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için geçmiş-şimdi-gelecek örüntüsüne ihtiyaç vardır.

Zihin zamanı insanın yaşamını sürdüreceği şekilde algılar. Ve olayları sıraya koyar. Aslında her olay eş zamanlı olabilir. Örneğin, bu yazı için okuma notlarımı kontrol etmem, bilgisayara geçirmem, daha sonra bloga kaydetmem, senin yazıyı okuman aynı anda olabilir. Bu sırayı oluşturan belki de zihnimizdir. İşte anı yaşamak da budur. Yaşamın tümünü hissetmektir anı yaşamak Anı yaşamak olaylar zincirini kırmaktır.


Sigmund Freud   

Şimdi asıl konumuza gelelim. Yaşamımızda şimdinin olmadığı hiçbir an yoktur. Yaşamda değişmeyen tek şey şimdidir. Meditasyonda zaman bir yansımadır ve biz şimdiye ne kadar az odaklanırsak zamanı o kadar az deneyimleriz. Hiçbir şey geçmişte olmadı şimdide oldu ve gelecekte de olmayacak şimdide olacak. Zihnimizde zamanı durdurup, an ile bütünleşince zaman düşüncelerimizde durur. İlerleyen bir şey olmazsa zaman da durur. Aklımızdan geçen bütün gereksiz düşünceleri, ulaşılamaz hayalleri, sorunları, çıkmazları da bir tarafa atarsak zaman düşüncelerimizde donar ve her şey şimdiden ibaret olur.

Zaman ilerlemezse daha genç daha sağlıklı daha dinamik kalırız. Termodinamik yasalarını belki de düşüncelerimiz ile etkileyebiliriz. Düşüncelerimizden ne kadar kurtulursak zamanın akışından da o nispette kurtuluruz. Ayrıca yürümek için yürürüz, zaman geçsin diye değil. Sohbet etmek için sohbet ederiz, bir araya gelmek için sohbet etmeyiz. Yani zamanı fiillerimizden de çıkarabiliriz.

"Zaman her şeyin aynı anda olmasını engelleyen şeydir" (Ray Cummings) tanımı galiba zamanı en iyi şekilde anlatan tanım.

Zamanda Yolculuk Filmleri tıkla
Zaman Nedir, Neden Geçer, Psikolojide, Felsefede Zaman Zaman Nedir, Neden Geçer, Psikolojide, Felsefede Zaman Reviewed by SNMZ on Ağustos 17, 2017 Rating: 5

3 yorum:

  1. Bulunduğumuz boyutta zaman sıraya göre ilerliyor, bunun dışında gerçekleşmesi mümkün değil diye düşünüyorum. Ancak ruhsal ve farklı bir boyuta ulaşabilenler için zaman farklılaşıyor olabilir.

    Ölçtüğümüz için zaman vardır çok komik geldi. Yani ölçmesek ilerlemeyecek mi?

    Zannetmek farklı gerçekleşmesi farklı bana göre. Bana hızlı geçmiş gibi gelmiş olması, gerçekte sürenin kısalması anlamına mı geliyor? (Acaba saçmalıyor muyum? hihi)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Zaman ve mekan kavramı bir yanılsama olabilir mi? Bizim zannettiğimiz her şeyin aslının ne olduğunu bilmiyoruz. Algılarımız ve inançlarımız madde diye adlandırdığımız şeylerin üzerine çıkmamızı engelliyor olsa gerek...

      Sil
  2. Bu yorumlaşma bana o kadar tatmin edici geldi ki... Bence içinde yürüdüğümüz zaman da tıpkı diğer kesinliğini bilemediğimiz şeyler gibi, sonsuza kadar tarifini sır olarak koruyacak.

    YanıtlaSil

Gmail hesabın ile yorum yazabilirsin. Yorumlama biçinden "Google"ı seç. Ayrıca saçma sapan reklam bağlantıları atmayın, "kabak tadı verdiniz" :) Bunun dışında sansürsüz her yorumu yayınlarım. Tabii ki yazarken vereceğim cevabı da düşün Hahahaasdfgh

Blogger tarafından desteklenmektedir.