Osmanlıca Nasıl Yazılır ve Okunur?

Dadaloğlu - Osmanlıca Şiir


Osmanlıca nasıl bir dildir sorusunun cevabı çok basit. Osmanlıca şu anki konuştuğumuz dildir. Sadece yazıda alfabe olarak Arap-Fars alfabesi kullanılır. Cümleye her ne kadar Osmanlıca şu anki konuştuğumuz dil desem de bir farkla şu anki dile benzer. Osmanlıca, yani Arapça-Farsça-Türkçe karışımı tamlamalar ve Türkçe ek alarak dilimize sokuşturulan kelimelerden ibaret olan devlet ve edebiyat-sanat dili, anlaşılması epey zordur. Kelime ezberi yapmanız gerekir. Halk ise Arap harfleri ile yazar ama sade Türkçe konuşur.

Uygur Türkleri şu anda dillerini kendilerine uyarladıkları Arapça-farsça alfabe ile yazıyorlar. Daha önce yazdığım Osmanlıca hakkındaki yazılara buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Osmanlıca temelde konuştuğumuz dilin aynıdır. Sadece yazımda Farsça (İran) alfabe kullanılır. Arap alfabesi değildir.
Osmanlı Türkçesini okumak kolaydır. Anlamak ve yazmak çok emek ister. Örneğin resmi belgeleri okumak için hem saray dili olan ağır Osmanlıca bilgisi hem de hat yazılarını bilmek gerekir. Hat yani yazı fontu o kadar değişiktir ki belgeler, kitabeler, resmi evraklar, çeşme ve mezar taşı okumak pek meşakkatli (yani çok uğraş isteyen) bir iştir. Bu bağlamda üniversitede tarih ve edebiyat öğrencileri bu işi öğrenirler zorunludur.

Yazmak ise başka bir derttir. Biz şu anki kullandığımız Latin harfleri ile sesli harfleri kullanarak yazarız. Belli dil kuralları, eklerin yazımı vs. kurallar vardır. Fakat Osmanlıca ‘da öncelikle Arapça ve Farsça kelimelerin yazılması ayrı kurala tabidir. Türkçe ekler, kelimelerin yazımı tam bir kurallar ve istisnalar silsilesine dayanır. 


Osmanlıca nasıl ve okunur? Ve harfleri...

Osmanlıca harfler Latin abecesindeki karşılıkları. Sıra Fars alifbasına göre.

Osmanlıca Harfler ve okunuşları:


(آ) Elif,  A
(ب) Be, B
(پ) Pe, P
(ت ط) Te, T 
(س ص ث) Se, Sin Sad, S
(ج) Cim, C
(چ) Ç harfi, 
(ح خ ه) Ha, Hı, He,
(د ض ط) Dal, Dat, Tı T
(ذ ز ظ) Zel, Ze, Zı,
(ژ), J
(ع) Ayn (Türkçe kelimelerde kullanılmaz)
(غ) Gayn, G
(ف) Fe, F
(ق ك) Kaf, Kef, K
(ل) Lam, L
(م) Mim, M
(ن) Nun, N
(و) Vav, V
(ﻻ) Lamelif (Türkçe kelimlerde bulunmaz)
(گ) Çizgili Kef, Ğ
(ڭ) Üç noktalı Kef, N
(إ) Esreli elif, İ ve I
(أ) Ötreli elif, E
(ئو) Ötleri vav, U-Ü-Ö

Osmanlıca harfleri Arap harflerinin yan ısıra Türkçe bulunan P, Ç ,J gibi harfler için Farisi harfler kullanılır. Ğ nazal N, Ü, Ö gibi harfler için Arapça 'hareke' denilen işaretler kullanılır.


Not: Osmanlıca ve derslere karşı bir karşı duruşum yok. Sadece zorunlu eğitim ve öğretim metodu yanlış. Herkese Osmanlıca öğretmek yerine isteyene akademik bir mantıkla bilimsel bir yöntemle öğretmek gerekli. Sevap, Kur'an harfi, ya da insan doğasına en yatkın alfabe ya da ileriyi unutup hep geçmişi hayal etmeyi yanlış buluyorum. Yoksa Osmanlıca zevklidir. Fakat Saray ve edebiyat dili olan Osmanlıca anlaşılması zordur. Farisi harfleri ile yazılan şu ankine yakın duru Türkçe yazımı kolaydır. Kültürümüzün ve dünya dil mirasının 500 yıllık bir medeniyetin dili elbette önemlidir.

Konuyla ilgili diğer yazılarım:
Osmanlıca Nedir, Nasıl Öğrenilir? Osmanlıca Eğitimi ve Kursları Tıklayın
Osmanlıca Önemli mi ve Zorunlu Ders Olmalı mı? Tıklayın

------

Şimdi burada halkın kullandığı Anadolu Osmanlı Türkçesi ile sanat-edebiyat-saray dili olan Osmanlıcadan örnekler vereceğim. 

Dadaloğlu – Severim Kıratı Bir De Güzeli

Şu yalan dünyaya geldim geleli
Severim kıratı bir de güzeli
Değip on beşime kendim bileli
Severim kıratı bir de güzeli

Atın beli ince boynu uzunu
Kuru suratlısı elma gözünü
Kızm iplik iplik süt beyazını
Severim kıratı bir de güzeli

Atın höyük sağrı kalkan döşlüsü
Kalem kulaklısı çekiç başlısı
Güzelin dal boylu samur saçlısı
Severim kıratı bir de güzeli

At koşu tutmalı çıktığın zaman
Yalı kaval gibi yıktığı zaman
At dört kız on beşe yettiği zaman
Severim kıratı bir de güzeli

Dadaloğlu hile yoktur işimde
Yiğit olan yiğit görür düşünde
At dördünde güzel on beş yaşında
Severim kıratı bir de güzeli


Çok uzak değil Osmanlı'nın son dönemlerinde yazılmış Servet-i Fünun edebiyat akımı şairlerinden Süleyman Nesib'in bir şiiri. Yıl 1900

Tebâüd eyleyerek dâima hakikatten, 
Seninle ben yaşarım bir hayât-ı hülyada, 
Seninle mest olarak böyle mahremiyetten
Güler saadet-i ömrüm bütün bir ru'yada.

Seninle piş-i hayalimde inkişâf eyler
Ezellerin bütün envâr-ı ibtisamâtı; 
Senin güzer-geh-i nurunda titreşir ve söner 
Seherlerin bütün emvâc-ı irtisâmâtı.

Seninle nâ-mütenâhiye doğru yükselerek,
Bütün hakayıka rağmen, mukarrib ve yek-rûh, 
Uçar, uçar giderim; sonra münkesir, mecruh,

Düşer, düşer, düşerim. Böyle yükselip düşmek, 
Budur medâr-ı hayâtım... Gelir misin güzelim, 
Bugün de arş-ı hayâlâta doğru yükseldim?

-----------------

Mustafa Sönmez ©
Bu yayın orijinaldir hiç bir şekilde kopyalanamaz, alıntı yapılamaz...

Osmanlıca Nasıl Yazılır ve Okunur? Osmanlıca Nasıl Yazılır ve Okunur? Reviewed by SNMZ on Aralık 06, 2014 Rating: 5

1 yorum:

  1. Kültürün nesillere aktarımı eski çağlarda sadece sözlü iken günümüzde yazılı ve sözlü olarak gerçekleşmektedir. Kültürün önemini anlatmaya gerek var mı?
    Dediģiniz gibi halkın akademik bilgiye ihtiyacı olmayabilir ama üniversite okuyan birisi olarak bizler, Bu durumda Osmanlı arşivlerini anlayıp günümüz şartlarına uyarlamak ve kültürümüzü gelecek nesillere aktarmak adına Osmanlıcayı en iyi şekilde öğrenmek zorundayız. Yaşım 57 öğrenmeye başladım ömrüm yettigince ogrenmeye çalışacağım.

    YanıtlaSil

Gmail hesabın ile yorum yazabilirsin. Yorumlama biçinden "Google"ı seç. Ayrıca saçma sapan reklam bağlantıları atmayın, "kabak tadı verdiniz" :) Bunun dışında sansürsüz her yorumu yayınlarım. Tabii ki yazarken vereceğim cevabı da düşün Hahahaasdfgh

Blogger tarafından desteklenmektedir.