Schrödinger'in Kedisi Nedir? Belirsizlik İlkesi Nedir? ve Kediler...

Schrödinger's cat

Bizim Kedilerimiz ve Kuantum Teorisinin Kedileri


Kediler… Hemen hemen her yerde karşımıza çıkarlar. Bazen yol kenarında tatlı mı tatlı bir kedi görünce dayanamaz severiz. O da kendini sevdirir bize. Bir de oyun sevenleri vardır, iplik yumağı ya da lazer ışığı fark etmez. Yuvarlar kendisini yerle, şirin kedicikler.

Çocukluğumuzda bizim kedimiz hiç eksik olmazdı. İlk kedimiz Minnoş çok heybetli ve hırçın bir kediydi. Köpeklere bile saldırır, abartmıyorum, köpekler Minnoşu görünce kaçardı. Sonraları Sarı adında bir kedimiz daha oldu. Koca Kedi de derdik. Çünkü yaşlıydı. Ama bir huyu vardı: Kavga eden birilerini görünce saldırırdı. Tam da ya haksız olana ya da güçlü olana pençelerini geçirirdi. Bir gün ortalıktan kayboldu…

Sonra 3. Kedimiz yavruydu. Adını Murat koymuştuk. O da çok tatlı bir kediydi. Oyunu seven, çok sakin, mırıl mırıl insanla konuşan bir cinsti. Zorunlu ikamet değişikliğinden komşuya emanet etmiştik. Belki de bize çok alışmıştı. Bizi göremeyince öldü…

Kediler kediler… Sonraları “kuantum kedisi” olan Schrödinger'in kedisini tanıdım. Belki de kedilerin en talihsizi oydu. Bir kutuya hapsedilmiş, başına ne geleceği belli olmayan bir kedi o. Ama bütün bahtsızlığına karşı çok meşhur, kendisi görünmese de namı bilinir bu kediciğin. Schrödinger’in kedisi kuantum belirsizliğini anlatmak için kullanılır benzetme ve bu fizik kuramı şöyledir:

Biz, çevremizdeki gördüğümüz her şey kısacası evrenin kendisi de dâhil olmak üzere bütün maddenin yapıtaşı atomlardan oluşur. Peki, atomları ne oluşturur? Atom altı âlemleri kuantum fiziği inceliyor bu yapılar o kadar küçük ki 10^-33 büyüklüğündedirler.

Parçacıklar çok gizemlidirler. Bazen bir dalga bazen de parçacık gibi davranırlar. Werner Heisingberg belirsizlik ilkesini öne sürmüş ve madde parçacıklarının konumlarını tam olarak bildiğimizz zaman, hızlarını o kadar az biliriz. Yani kuantum dünyasında (atomdan daha küçük, madde parçacıkları) tam bir belirsizlik vardır. Yani madde bize sadece tek yüzünü gösterir ve ne yönde ilerleyeceği kestirilemez, tahmin edilemez.

Schrödinger ise, kuantum belirsizliklerinin üst üste binme durumunu bize konumuz olan kediler ile açıklamaya çalışmıştır. Bir kutuya yiyecek stokları ile birlikte bir kedi konulur. Ve kutumun içerisine bir düzenek yerleştirilir, düzeneğin ucunda ise zehir vardır. Kutu sıkıca kapatılır ve içerisi gözlemlenemez. Kutudaki düzenek bir elektron parçacığına rastlarsa; zehir aktive olur kedi ölür. Fakat burada kutuya müdahale edilmediği için kedi hem ölü hem de canlıdır. Üst üste binme halindedir. Gözlemci kutuyu açınca bu iki durumdan birini görecektir. Kedinin hayatta olma şansı %50 dir.

Diğer bir soru da kutuyu gözlemlediğimde dalda fonksiyonun çökmeyeceği, üst üste binme durumunun gerçekleşeceği yani kedinin hem ölü hem de canlı halini göreceğimizi, kedinin her iki durumda da olacağını söyler. Hugh Everett ise Kopenhag yorumundan başka kendi yorumunu katmıştır. Üst üste binme durumunu paralel evrenler olarak değerlendirmiştir. Yani birçok seçeneğin olduğu farklı durumlarda olduğumuz evrenler. Bir evrende ölmüş olabiliriz, diğer bir evrende ise başbakan olabiliriz. Yani üst üste binme durumları için ayrı evrenler var olduğunu düşünmüştür Everett. Yani kedi örneğinden hatırlayacağımız gibi, canlı kedinin olduğu bir evren; ölü kedinin olduğu ayrı bir evren… Kutudaki kedi her iki durumu da yaşar, bizlerde bu belirsizliklerle tarihi farklı evrenlerde farklı şekillerde dallandırırız.

Şimdi kuantum kedileri için çok şanslı kedicikler de diye biliriz zavallı kedicikler çok şanssızlar da diyebiliriz. Benim şanssız kediciklerim bu kuramlara göre bir yerlerde hâlâ yaşıyor olabilirler.


Mustafa Sönmez ©
Bu yazı tamamen özgündür. Alıntı yapılamaz, başka yerde yayınlanamaz.


Kaynaklar: 
Brain Gree: Evrenin Dokusu
Brain Gree: Evrenin Zarafeti
Brian Greene: Saklı Gerçeklik
John Gribbin: Çoklu Evrenler Kuantum Fiziğinin Evrenleri
John Gribbin: Erwin Schrödinger ve Kuantum Devrimi
 ---------
Çizim: Schrödinger's cat theory, wikipedia
Schrödinger'in Kedisi Nedir? Belirsizlik İlkesi Nedir? ve Kediler... Schrödinger'in Kedisi Nedir? Belirsizlik İlkesi Nedir? ve Kediler... Reviewed by SNMZ on Aralık 01, 2013 Rating: 5

4 yorum:

  1. Kedicikler bizim evimizde halen bu cici şeylerden iki tane olduğuna göre bu teoride değerlendirirsek, ikişerden dört halde yaşıyor olabilirler.Sevindim.Yani, yine senin araştırma ve paylaşımlarından bir edinimle çıkıyorum.Nereye mi?Kedilerimi sevmeye.Giderken de düşünüyorum,paralel evrenin neresindeyiz acaba.Kimiz,ne yaparız?.-''Hey ben alsana beni oraya...''kötü bir espriydi biliyorum...Evrenin sırları beni çok çekiyor.Sen araştır ben merakla okuyacağım.Sağol Mustafa..

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Evet, evrenin sırları he her yeni fikir insanı kendine daha da yaklaştırıyor. Dört tane değil milyonlarca hatta milyarlarca kedicik olabilir :) Yok bence güzel bir espriydi şarkı sözü gibi geldi bana: "hey ben alsana beni oraya" :)

      Sil
  2. Hey, kedisever var burada! Anladım tamam :D Yazı için teşekkürler.

    YanıtlaSil

Gmail hesabın ile yorum yazabilirsin. Yorumlama biçinden "Google"ı seç. Ayrıca saçma sapan reklam bağlantıları atmayın, "kabak tadı verdiniz" :) Bunun dışında sansürsüz her yorumu yayınlarım. Tabii ki yazarken vereceğim cevabı da düşün Hahahaasdfgh

Blogger tarafından desteklenmektedir.